ĐƯỜNG ĐI NHIỀU NGÕ
Viên Hạnh – Triều Tôn
Phần 5:
CÓC HẦU TRỜI
Hôm ấy, vào cuối tiết tháng Chạp, ngoài trời mưa phùn lất phất. Cóc ta ngồi quay lưng trong hốc đá, trong lòng mang nỗi buồn man mác, nghĩ đến số phận mình cũng quá bạc bẽo.
Người đời đồn rằng: “con Cóc là cậu ông trời”, thế mà khi mình vào nhà, người ta lấy chổi quét mình ra sân, vào sân thì người ta lấy cây, lấy gậy hất ra bụi cây, mình nên cầu trời che chở cho sự oan ức này.
Cóc liền nghĩ đến Táo Quân nhà bên cạnh, chắc nhờ cậy được, Cóc ta lần mò đến chỗ Thần Táo trình bày nỗi uẩn khúc.
Táo thương tình bảo:
– Đến sáng ngày 23 tháng Chạp, sau khi chủ nhà cúng tạ và tiễn ta lên trời để tấu với Ngọc Hoàng Thượng Đế những điều tốt đẹp của gia đình. Cóc hãy theo ta lên trời, khi đó ta sẽ tấu giúp.
Cóc mừng rỡ cảm ơn.
Về lại nhà, Cóc cố gắng thảo tờ trình. Sáng ngày 23, chờ nhà bên cạnh cúng tạ đưa tiễn Táo Quân lên trời, Cóc mới qua. Nương nhờ chút phép lực của Thần Táo, Cóc được đưa lên trời.
Sau khi chờ các Táo Quân của những nhà hàng xóm tấu trình xong, Thần Táo mới trình những điều tốt đẹp của thân chủ nhà mình:
– Tâu Thánh Đế! Gia đình của con từ ông bà, cha mẹ đến con cháu đều kính Phật trọng trời, thường làm việc thiện giúp người cô quả, quy y Tam bảo Phật Pháp Tăng, tháng ăn chay bốn lần cùng những việc lành khác.
Nghe xong Trời hoan hỷ gật đầu. Táo Quân hớn hở trong lòng, thưa tiếp:
– Tâu Thánh Đế, hôm nay có con Cóc dưới trần theo thần, nhờ thần tâu trình nỗi uẩn khúc của Cóc, cầu mong Thánh Đế thương tình chấp thuận, thần mới dám tâu.
Ngọc Hoàng bảo:
– Nó đâu?
Cóc núp sau chiếc áo thụng của Táo Quân, đến lúc này Cóc mới dám thập thò ló ra.
Từ trên cao, Ngọc Hoàng thấy Cóc vừa nhỏ thó vừa xấu xí, da xù xì, Ngọc Hoàng hơi giận, nhưng biết nén lòng. Ngọc Hoàng nghĩ: Ta đã có niềm tin kính Phật, đã được vào dòng họ Thích với tên Thích Đề Hoàn, và được đặt pháp tự nghe rất hay là: Kiều Thi Ca.
Trời bảo:
– Này Táo Quân! Tờ trình thế nào, đọc cho ta nghe!
Thần Táo rút tờ trình trong tay áo thụng, dâng ngang trán, trịnh trọng đọc:
– Khải bẩm đức Ngọc Đế, con là Cóc ở dưới trần, lúc nào cũng thấy tủi hổ. Người đời sao đồn rằng: “con Cóc là cậu ông Trời, thế mà…”.
Ngọc Hoàng nghe đến đây, lập tức vỗ án:
– Im đi! Ta là chủ cõi trời Đao Lợi tốt đẹp tuyệt vời, đồng thời là chủ của 33 cõi trời chung quanh. Ta oai lực thế này mà Cóc dám xưng: “Con Cóc là cậu ông Trời”.
Ngọc Hoàng quắc mắt ngó sang Thần Táo:
– Hãy đuổi nó về trần.
Lúc này, bên trái Ngọc Hoàng có Lý Tịnh cầm gươm đứng hầu. Bên phải có Thái Ất, Thái Bạch quân sư cùng chầu. Tướng Lý Tịnh vòng tay thưa:
– Tâu Thánh Vương, để Táo Quân đọc hết tờ trình mới rõ sự việc.
Ngọc Hoàng nghe có lý, bảo:
– Này Thần Táo, hãy đọc tiếp cho ta nghe.
Từ nãy giờ Táo Quân như mất thần trí run sợ, tay cầm tờ trình như muốn rơi xuống sân, nghe Ngọc Hoàngbảo: “Đọc tiếp”, thần hồn mới chững lại, đọc tiếp:
– … thế mà hầu hết người đời đều khinh chê ghét bỏ con. Con vào nhà, họ lấy chổi quét con ra sân. Con vào sân, họ lấy gậy hất con ra vườn, đối xử với con quá thậm tệ, tại sao thế? Chỉ có Ngọc Hoàng mới giải được nỗi u uất của dòng họ Cóc của con. Kính xin được tấu trình.
Ngọc Hoàng sau khi nghe hết lời tấu trình của Cóc, cũng thông cảm được nỗi uẩn khúc của Cóc, quay qua tướng Lý Tịnh hỏi:
– Tướng quân tính sao?
Lý Tịnh vò hai bàn tay nghĩ: “Sự việc còn mờ mờ mịt mịt, dưới trần ai là người rao truyền “Cóc là cậu ông Trời”? Có thật là người trần đối xử thậm tệ với Cóc như vậy không? Và lý do tại sao lại làm như vậy?”
Tướng Lý Tịnh trân trọng tâu:
– Ngưỡng tấu Thánh Thượng, chuyện còn quá mờ mịt, để Táo Quân về trần cùng với Cóc tìm hiểu từ những người thông thái may ra mới rõ được sự việc. Năm tới Táo Quân trình lại cũng không muộn.
Ngọc Hoàng gật đầu:
– Phải đó.
Ban yến tiệc mời các Táo Quân vào bàn thiết tiệc, mãi cho đến ngày 30 tháng chạp, Thần Táo mới cáo từ thiên giới, trở về nhân gian. Cóc phải chịu đói suốt cả tuần, không biết ăn thứ gì.
Về đến nhân gian, Cóc chơi xuân cho hết tháng giêng. Bắt đầu tháng hai trời ấm lại. Cóc dạo hết xóm làng hỏi thăm những bậc thông thái mà tướng Trời Lý Tịnh đã mách bảo: nào bác sĩ, kỹ sư, tiến sĩ, thầy giáo, sinh viên đang học đại học, không vị nào biết rõ lời truyền khẩu: “con Cóc là cậu ông Trời”.
Sau thời gian dài nhọc mệt mà không được gì, một hôm Cóc đi dạo trong làng, thấy trước cửa một ông cụ khoảng tám mươi tuổi, ngồi trên ghế xếp, mắt đeo kính, leo nheo đọc tờ báo Sài Gòn Mới. Cóc lấy hết can đảm, vòng tay thưa:
– Thưa ông.
Ông lão giật mình nhìn Cóc, nói:
– Chuyện gì?
– Thưa ông, ông có biết người nào đồn đãi trong nhân gian câu nói: “con Cóc là cậu ông Trời” không?
Ông lão mỉm cười, suy nghĩ hồi lâu, chợt nhớ lại lúc nhỏ mình học lớp 9 (hồi đó còn gọi là đệ tứ) trường Nguyễn Huệ, thầy giáo dạy văn viết lên bảng bài thơ Con Cóc của vua Lê Thánh Tôn và giải thích từ ngữ, ý nghĩa bài thơ và cho học sinh bình luận. Ông cụ đắc ý bảo Cóc:
– Con ra Hà Nội yết kiến vua Lê Thánh Tôn, nhờ vua giải thích ý nghĩa bài thơ cho con nghe.
Chần chừ một lát, Cóc thưa:
– Thưa Ông, Hà Nội ở đâu? Xa hay gần? Đi bao lâu thì tới?
Ông cụ cười:
– Hà Nội cách đây trên nghìn cây số, xa lắm, đi kiểu như con, nhảy ba bốn cái rồi ngồi nghỉ, thì có lẽ hết ba đời con còn chưa đi được nửa đường.
Cóc buồn rầu suy nghĩ: “Hai mươi ba tháng Chạp năm nay, Táo Quân nhà bên chắc chắn sẽ lên chầu trời để trình sớ báo việc gia đạo của gia đình gia chủ. Trời sẽ nhắc lại việc năm trước, nếu Thần Táo không báo cáo được việc riêng của mình, Thần Táo sẽ bị phạt và họa lây đến mình.”
Cóc buồn bã khóc than, khẩn thiết xin ông cụ có cách nào để được gặp vua Lê Thánh Tôn.
Ông lão thương tình:
– Thôi, nín đi, ta sẽ nói rõ việc này, vua Lê Thánh Tôn đã băng hà, tức đã chết cách đây hơn 500 năm, không thể gặp được nữa. Lúc còn tại triều, vua là nhà thơ nổi danh, thành lập hội Tao Đàn, vua chính là Đàn Chủ, sáng tác nhiều bài thơ, trong đó có bài Con Cóc, Ta đọc và giải thích cho Cóc nghe, lắng tâm ghi nhớ kỹ để về làm tờ trình, chắc Ngọc Hoàng Thượng Đế sẽ mỉm cười vì mình có đứa con, Thiên Tử, tức con trời, chút tinh nghịch, chắc trời không bắt lỗi Cóc được. Bài thơ thế này:
“Bác mẹ sinh ra vốn áo sồi
Chốn nghiêm thăm thẳm một mình ngồi
Chép miệng năm ba con kiến gió
Nghiến răng chuyển động bốn phương trời
Nghiến răng ba tiếng cơ trời động
Chép miệng vài hồi chúng kiến lui.”
Lão giải thích cho con nghe:
Câu 1: Khi cha mẹ sinh ra, con vốn có da dẻ xù xì như vỏ cây sồi.
Câu 2: Lúc không đi kiếm ăn hay lúc ngủ nghỉ, con thường ẩn mình trong hang sâu, cũng giống như vị vua lúc sinh hoạt bình thường hoặc lúc thiết triều thường ở nơi nghiêm sâu không ai dám vào.
Câu 3: Khi đi kiếm mồi, con chỉ cần chép miệng năm ba cái: “tóc tóc”, mấy con kiến, con mồi sẽ vào miệng con.
Câu 4: Khi trời muốn chuyển mưa, không khí oi bức, con gióng lên vài tiếng: “cọt cọt”, bốn phương chuyển động, trời sấm sét, gió lớn kéo mây, mưa đổ xuống ào ào.
Câu 5: Khi con nghiến răng vài tiếng, đất trời như chuyển động, cũng giống như vua khi phẫn nộ quát tháo ra lệnh, quần thần đều phải nghe lệnh tuân theo.
Câu 6: Khi con chép miệng vài hồi, lũ kiến nhỏ bé đều phải lui chạy, cũng giống như vị vua uy quyền khi ban lệnh quát đuổi quần thần đều phải lui xa.”
Nói đến đây ông lão bảo Cóc:
– Đó, uy lực của vua như thế, Cóc cũng thế, con nhớ thuộc bài thơ.
Cóc rất hài lòng với sáu câu thơ mà ông lão giải thích và thưa:
– Con ghi nhớ bài thơ cùng lời giải thích của ông, và nhờ Thần Táo trình lên ý nghĩa của bài thơ Con Cóc của vua Lê Thánh Tôn, chắc chắn Ngọc Hoàng sẽ hài lòng và rõ được nguồn gốc của lời truyền “con Cóc là cậu ông trời”. Có lẽ Thần Táo sau ngày 23 tháng Chạp này sẽ nhận được lời khen.
